Beth sydd ynghudd yn llaid Hinkley?

Golygfa o'r mor dros y llad at ordaf bwer niwcliar Hinkley (h/c) Reading Tom

Beth sydd ynghudd yn llaid Hinkley?

Codwyd amheuon o’r newydd yng nghyfarfod briffio wythnosol Neil McEvoy AC i’r wasg (13/02/2018) am brofion a wnaed am ymbelydredd yn y llaid y bwriada’r cwmni ynni EDF ddympio yn nyfroedd glannau Caerdydd yr haf hwn.

Gwahoddodd Neil McEvoy AC yr ymchwilwyr annibynnol Dr Chris Busby, Tim Deere-Jones a Richard Bramhall i gyflwyno tystiolaeth newydd yn ei gyfarfod briffio wythnosol i’r cyfryngau Cymreig yn y Cynulliad. Yr oeddent yn lleisio pryderon y dylai canfyddiadau blaenorol o ronynnau ymbelydrol yn llaid afonydd ger pwerdai niwclear Hinkley a Sellafield fod wedi eu cyfatebu mewn data i dibynnwyd arnynt i gyhoeddi trwydded EDF i ollwng, ond ni ddigwyddodd hyn.

Yr oeddent yn honni bod hyn yn awgrymu’n gryf fod tystiolaeth bwysig wedi ei golli, ei anwybyddu neu o bosib ei adael allan, gyda phrofion diweddar yn gyfyngedig eu cwmpas ac yn methu darganfod y ‘gronynnau poeth’ o blwtoniwm, wraniwm a niwclidau eraill a all adael gwaddol o effeithiau peryglus. Dywedasant fod y set gyfyngedig o’r samplau mwyaf diweddar wedi eu dinistrio ac nad oes modd ail-gynnal y profion.

Gwnaeth y ddau alwad ar gymhwyso’r egwyddor rhagofal sydd yn cael ei gydnabod yn rhyngwladol – oherwydd bod risg bosib anhysbys neu ragfynegadwy o waddod ar ollyngfa cyfleuster niwclear lle mae lefelau gronynnau ymbelydrol wedi cynyddu, rhaid cynnal profion digonol ar y llaid cyn i EDF symud 300,000 tunnell i’w dympio mewn dŵr sydd ond 2.8 km o bellter o Gaerdydd.

Dywedodd Neil McEvoy AC “Dwyf i ddim mewn sefyllfa i allu cadarnhau’r canfyddiadau hyn, ond rwy’n credu eu bod yn codi cwestiynau sydd, er i mi ddwyn pwysau ar y cyrff perthnasol a’r llywodraeth Lafur yn y Cynulliad dro ar ôl tro, heb  eu hateb o hyd. Os yw’r atebion ar gael, dylid eu gwneud yn gyhoeddus – os nad ydynt, yna ni ddylai’r dympio ddigwydd, hyd nes y cynhelir y profion.

“Mae costau’r profion yn ddibwys o’u gosod yn erbyn y costau iechyd posib petai’r sicrwydd arwynebol a roddwyd yn wallus. Nid yn unig y bydd iechyd pobl ar hyd arfordir de Cymru, a Chaerdydd yn enwedig, mewn perygl, ond peryglir hefyd fywyd gwyllt mewn lleoliad gwarchodedig sydd o bwys rhyngwladol”.

Ymhlith aelodau’r panel oedd yn cyflwyno eu canfyddiadau newydd yr oedd:

  • Dr Chris Busby, Cyfarwyddwr yr ymgynghoriaeth amgylcheddol annibynnol, Green Audit. Mae ganddo radd Anrhydedd dosbarth cyntaf mewn Cemeg (Prifysgol Llundain) a PhD mewn ffiseg cemegol (Prifysgol Caint). Mae’n Ysgrifennydd Gwyddonol ar y Pwyllgor Ewropeaidd ar Risg Ymbelydredd, ac yn gyn-aelod ac awdur yr Adroddiad Lleiafrifol ar ganfyddiadau Pwyllgor Ymgynghorol Gwyddonol llywodraeth y DG sy’n Archwilio Risgiau Ymbelydredd Allyrwyr Mewnol (CERRIE).
  • Richard Bramhall, Ysgrifennydd Cwmni yr Ymgyrch Ymbelydredd Lefel Isel (LLRC) ers ei ymgorffori (1996) sy’n ymchwilio ac yn cyhoeddi effeithiau ymbelydredd yn yr amgylchedd ar iechyd. Yr oedd yn aelod o Bwyllgor Ymgynghorol Gwyddonol Llywodraeth y DG sy’n Archwilio Risgiau Ymbelydredd Allyrwyr Mewnol (2001-2004) ac yn gyd-awdur ei Adroddiad Lleiafrifol.

Esboniodd y panel y buont yn archwilio’r data a ryddhawyd gan CEFAS (ymgynghorwyr i CNC ac EDF) yn dilyn cais RhG llwyddiannus, a dod o hyd i wallau arwyddocaol yn y cwmpas, yr adroddiad ac yn y data ei hun. Wedi astudio’r set data, dywedodd Richard Bramhall “nid achos yn unig yw hyn o ganfod dim ac felly casglu mai dim ond risg fechan neu ddim risg o gwbl sydd. Fe’n gorfodwyd i ofyn i ni’n hunain, a oes awgrym yma o ymgais fwriadol i ‘edrych i’r cyfeiriad arall’?”

 

NODIADAU a ddarparwyd gan yr Ymgyrch Ymbelydredd Lefel Isel a Green Audit:

  1. Missing samples: In the raw data for Hinkley mud obtained from CEFAS under Freedom of I the numerical sequence is discontinuous, suggesting that several samples may have been omitted. The sample set from which that data was derived is itself now missing, believed destroyed.
  2. Enriched Uranium: CEFAS did not report the levels of Uranium-235 for any sample, but the raw data show up to double the natural proportion of U-235. This points to nuclear power or nuclear weapons as the source. It confirms Green Audit's 2011 findings of high U-235 levels on the Hinkley Point site itself
  3. The proportion of U-235 was significantly greater in the 2017 samples than in the 2013 samples suggesting that material containing enriched Uranium was added to the offshore sediment during the intervening period.
  4. Americium-241 was present in many of the samples but was not reported or was dismissed by CEFAS. Am-241 indicates the presence of Plutonium-241, Pu-239 and Pu-238. Levels of Am-241 were significantly higher than reported for sediment in the same area in the 2016 RIFE report[1].
  5. Europium-155 was present in most samples but not reported by CEFAS.
  6. Lead-210 and Polonium-210: Significant quantities of these isotopes were present in most of the samples but not reported by CEFAS. Po-210 is a significant alpha emitter hazard which poisoned Alexander Litvinenko.
  7. Caesium-137: Levels of Cs-137 were significantly higher than those reported in RIFE 2016 for sediment in the same area. Levels were significantly higher in 2013 than in 2017 which cannot easily be attributed to radioactive decay.

[1] RIFE = Radioactivity in Food and the Environment ; RIFE 1, (1995) p.30 re Hinkley Point: concentrations ... represent the combined effects of releases from "other establishments which discharge into the Bristol Channel, from Sellafield, and from fallout." RIFE 22 (2016) p. 123: concentrations of radionuclides in aquatic environment represent the combined effect of releases from Hinkley stations, other Bristol Channel stations and "Sellafield, weapons testing and Chernobyl fallout" Before the RIFE series "Aquatic Environmental Monitoring Reports" record the presence of transuranic nuclides from the station and from Sellafield in Hinkley marine samples.

Mae hyn yn dechrau gyda chi

Ganddyn nhw mae'r arian, ond gennym ni mae'r bobl. Os yw pawb sy'n ymweld â'r wefan hon yn ymuno â'n symudiad yna does dim na allwn ei gyflawni.