Cais newydd i ryddhau ymchwiliad cudd Llywodraeth Cymru i ddatgelu gwybodaeth

Mae’r Aelod Cynulliad, Neil McEvoy, wedi lansio cais newydd i orfodi Llywodraeth Cymru i ryddhau eu hymchwiliad cudd i weld a roddwyd awdurdod i ddatgelu gwybodaeth am ddiswyddo Carl Sargeant.

Cafodd Mr Sargeant ei sacio o Lywodraeth Cymru wedi i dri honiad dienw gael eu derbyn am ei ymddygiad. Ni phrofwyd y cwynion, ni fu ymchwiliad, dim adroddiad i’r heddlu, ac nid oeddent hyd yn oed wedi eu hysgrifennu i lawr, ond collodd Mr Sargeant ei swydd yn y Cabinet er hynny. Cymerodd ei fywyd ei hun bedwar diwrnod yn ddiweddarach.

Crybwyllodd newyddiadurwyr ei ddiswyddiad cyn iddo ddigwydd mewn gwirionedd, ac arweiniodd hyn at lansio ymchwiliad i ddatgelu’r wybodaeth.

Fodd bynnag, nid oedd yr ymchwiliad yn gyhoeddus ac y mae Llywodraeth Cymru wedi parhau i’w gadw’n gudd.

Arweiniodd hyn at i Neil McEvoy gyflwyno cynnig am ddadl fyddai’n gweithredu Adran 37 o Ddeddf Llywodraeth Cymru. Mae Adran 37 yn caniatáu i’r Cynulliad Cenedlaethol fynnu bod gweision sifil yn rhyddhau unrhyw ddogfennau yn eu meddiant.

Cyflwynodd y Ceidwadwyr gynnig yn union yr un fath ag un Mr McEvoy gan orfodi dadl gynnar, a fethodd gael mwyafrif o ddwy bleidlais.

Wrth ail-gyflwyno ei gynnig cynharach, dywedodd Mr McEvoy:

“Rwy’n teimlo fod gan y cyhoedd gryn ddiddordeb o hyd yn yr amgylchiadau ynghylch sacio a marwolaeth Carl Sargeant, ac y byddai rhyddhau’r adroddiad er budd y cyhoedd.

“Rwy’n teimlo hefyd fod y broses y tro diwethaf yr ystyriwyd y cynnig wedi’i rhuthro, braidd, gyda’r Ceidwadwyr yn defnyddio cyfle ar y funud olaf i orfodi dadl.

“Byddai ail-gyflwyno’r cynnig yn awr, gyda’r bwriad o gael dadl ar ddechrau’r tymor nesaf, o les i’r Cynulliad gan y byddai’n golygu cael digon o amser i grwpiau’r pleidiau baratoi a chraffu ar y mater hynod bwysig hwn.”

Tynnodd Mr McEvoy sylw hefyd at y ffaith, oherwydd bod y bleidlais y tro diwethaf wedi ei chynnal ar y funud olaf, na fedrodd rhai o Aelodau Cynulliad y gwrthbleidiau fod yn bresennol. Gallai Llafur hefyd fod un Aelod Cynulliad yn llai wedi’r argymhelliad i wahardd Rhianon Passmore o’r Cynulliad am bythefnos ym mis Medi wedi iddi wrthod darparu sampl i’r heddlu yn dilyn honiad o yfed a gyrru.

Mae Jack Sargeant, mab Carl Sargeant, a etholwyd wedi marwolaeth ei dad, hefyd wedi ymatal ar bob pleidlais yn ymwneud â’i dad. Gyda chyflenwad llawn o ACau’r gwrthbleidiau a dau AC Llafur yn methu â phleidleisio gyda’r llywodraeth, mae gwir bosibilrwydd y gallai’r cynnig basio y tro hwn, gan orfodi cyhoeddi’r ymchwiliad i ddatgelu gwybodaeth.

Mae hyn yn dechrau gyda chi

Ganddyn nhw mae'r arian, ond gennym ni mae'r bobl. Os yw pawb sy'n ymweld â'r wefan hon yn ymuno â'n symudiad yna does dim na allwn ei gyflawni.