Ymgyrchwyr Dieithrio Rhieni yn cwrdd â Barnwr yr Uchel Lys yn yr Adran Deulu

Symudodd yr ymgyrch i fynd i’r afael â phwnc Dieithrio Rhieni ymlaen eto yr wythnos ddiwethaf. Yn dilyn cyfarfod blaenorol gyda’r Gweinidog Cyfiawnder Paul Maynard AS, cyfarfu grŵp o wleidyddion ac ymgyrchwyr trawsbleidiol: Neil McEvoy AC, Ivan Lewis AS ac Andrew Bridgen AS, â Syr Stephen Cobb - Barnwr uchel Lys yn yr Adran Deulu i drafod Dieithrio Rhieni. Mae Syr Stephen yn aelod o Banel Ymchwilio Diogelu y Weinyddiaeth Gyfiawnder  a’r un a luniodd y cynigion diweddaraf gan lywydd yr Adran Deulu - Syr Andrew McFarlane - ar Gyfraith Breifat.

Yr oedd cyngyfarfod o’r ddirprwyaeth wedi nodi nifer o faterion pwysig a gafodd effaith ar y system Cyfiawnder Teulu

  • Rhaid i lysoedd gydnabod dieithrio rhieni fel pwnc gwirioneddol
  • Methodd aelodaeth panel ymchwilio’r WG ag ymdrin â phob safbwynt – gyda dim cynrychiolaeth o Gymru NAC o blith mudiadau sy’n gweithio gyda dynion – yn enwedig y sawl sy’n dioddef camdriniaeth yn y cartref
  • Mae honiadau ffug yn parhau i beri pryder
  • Rhaid ymdrin â phob ffurf ar gamdriniaeth yn y cartref gan gynnwys rheolaeth trwy orfodi, sydd yn rhan o Ddieithrio Rhieni.

Cynhaliwyd y cyfarfod gyda Syr Stephen Cobb yn y Llysoedd Cyfiawnder Brenhinol ac ymchwiliwyd i’r holl bwyntiau ar yr agenda. Rhannodd y grŵp ymgyrchu neges gref, gydag agwedd oedd yn canoli ar atebion sy’n gosod y plentyn yn gyntaf ac yn ymyrryd ar y pwynt cynharaf i warchod plant rhag cael eu cam-drin a’u ‘troi’ yn erbyn rhiant neu dad-cu/mam-gu sydd fel arall yn gariadus. Cytunodd pawb fod angen ymyriad cynnar ac ar y niwed i blant, eu rhieni a’r teulu yn ehangach - sy’n deillio o ymwneud gwael ac estynedig â’r Llysoedd.

Ymdriniodd y cyfarfod hefyd â’r broblem nad yw Dieithrio Rhieni wedi ei ddiffinio’n ddigonol yn y modd, er enghraifft, y diffiniwyd trais a chamdriniaeth ddomestig. Ymchwiliwyd i gymariaethau â’r ffordd y mae’r Llysoedd yn trin trais domestig, ac un posibilrwydd oedd cyhoeddi Cyfarwyddyd Ymarfer i’r Llysoedd er mwyn sicrhau cysondeb.

Yr oedd Syr Stephen yn barod i gydnabod ei fod wedi gweld ‘ymddygiad dieithrio’ yn ei waith ei hun fel bargyfreithiwr ac yn nes ymlaen fel barnwr Llys Teulu a chytunodd fod yr amser yn iawn i weithredu pellach ar Ddieithrio Rhieni nag a ddigwyddodd yn y gorffennol. Pwysleisiodd Syr Stephen hefyd y canoli ar ymyriad cynnar a symud achosion llai cynhennus ymaith oddi wrth y Llys, a bod hyn wrth graidd ei gynnig o greu Cynghrair i Gefnogi Teuluoedd sy’n Gwahanu. Y Gynghrair hon yw un o brif elfennau ei gynigion Cyfraith Breifat i Lywydd Adran y Llys Teulu.

Trafodwyd cymariaethau rhyngwladol o ran trin a chydnabod Dieithrio Rhieni  – gan gynnwys criminaleiddio’r math hwn o gamdriniaeth mewn rhai gwledydd megis Brasil, Mecsico ac Israel.

Mae angen gwneud llawer o hyd er mwyn sicrhau y gwarchodir plant a theuluoedd rhag y math llechwraidd o gamdriniaeth, sef Dieithrio Rhieni. Hyd yn oed pan fydd y Llysoedd yn gweithredu i ymdrin â’r gamdriniaeth, mae Gorchmynion yn aml yn cael eu hanwybyddu neu eu gwyrdroi gan y rhiant sy’n rheoli, gan danseilio’r berthynas rhwng y plentyn a’r rhiant ac achosi i lawer o rieni ildio mewn anobaith pan na fyddant yn gweld unrhyw ffordd o ddatrys pethau. Mae gorfodi Gorchmynion Llys yn parhau i fod yn broblem, gyda llai na 1% o geisiadau yn diweddu mewn Gorchymyn gorfodi. Gwelsai Syr Stephen hyn hefyd fel mater allweddol, gan mai dyma un o’r meysydd yr ymdriniodd ag ef yn ei gynigion i’r Llywydd. Dywedodd fod tua 30% o achosion oedd yn dod i’r Llys yn rhai oedd yn dychwelyd, ac y bydd angen ymdrin â hwy ar ‘lwybr’ newydd er mwyn gwella’r ffordd yr ymdrinnir ag achosion.   

Dywedodd Neil McEvoy, Aelod Cynulliad Canol De Cymru yng Nghynulliad Cenedlaethol Cymru:

“Yr oedd yn gyfarfod buddiol gyda Syr Stephen lle gwnaethom lwyddo i gyfleu gwirionedd y Dieithrio Rhieni y gwelaf gymaint ohono yn fy ngwaith achos yn yr etholaeth. Rwy’n croesawu’r ffaith fod Syr Stephen wedi cydnabod dieithrio yn uniongyrchol yn ei waith fel uwch-farnwr.

“Mae angen gwneud llawer mwy, ac yr wyf yn awyddus yn awr i sicrhau bod geiriau buddiol gan y farnwriaeth yn troi’n gamau o ddifrif i wella system gyfiawnder wallus i bob rhiant – ond yn anad dim, i’r plant  - hwy, wedi’r cyfan, sydd bwysicaf yn y materion hyn.”

Nodyn i Olygyddion

Mae Dieithrio Rhieni fel arfer yn digwydd mewn ysgariad neu wahanu cynhennus lle mae plentyn yn terfynu cysylltiad â’r rhiant nad yw’n byw gydag ef. Mae hyn ar waethaf y ffaith na fydd unrhyw dystiolaeth o gamdriniaeth na niwed, ac fe’i hachosir yn aml gan ddylanwad y rhiant arall. Mae’n gyffredin i’r plentyn geisio ail-adfer y cysylltiad yn ei arddegau neu fel oedolyn ifanc pan fydd yn gadael cartref.

Gall hyn gael effaith seicolegol tymor-hir difrifol ar y plentyn, a all barhau i’w fywyd fel oedolyn, ac sy’n aml yn arwain at broblemau iechyd meddwl difrifol i’r rhiant a ddieithriwyd.

Mewn datblygiad arloesol, mae Sefydliad Iechyd y Byd yn ddiweddar wedi mabwysiadu Dieithrio Rhieni (DRh) fel rhybudd iechyd, gydag ICD 11 yn diffinio DRh yn glir fel rhywbeth sy’n achosi her ddifrifol i iechyd. Ar sail y dystiolaeth, mae’n gyfraniad pwysig iawn i ddirywiad mewn iechyd.

DOLENNI I’R YMCHWILIADAU A MENTRAU’R WG A LLYWYDD YR ADRAN DEULU ISOD

[1] https://www.gov.uk/government/news/family-justice-panel-update

[1] https://www.judiciary.uk/publications/consultation-children-cases-in-the-family-court-interim-proposals-for-reform/

Mae hyn yn dechrau gyda chi

Ganddyn nhw mae'r arian, ond gennym ni mae'r bobl. Os yw pawb sy'n ymweld â'r wefan hon yn ymuno â'n symudiad yna does dim na allwn ei gyflawni.